Nhau tiền đạo: Nguyên nhân, triệu chứng và lưu ý khi mang thai tháng cuối

Nhau tiền đạo là gì?

Bánh nhau là cơ quan hình thành trong tử cung khi mang thai, đảm nhận vai trò cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho thai nhi thông qua dây rốn.

Thông thường, bánh nhau bám ở phía trên hoặc bên thành tử cung. Với nhau tiền đạo, bánh nhau nằm thấp và che một phần hoặc toàn bộ vùng cổ tử cung – nơi thai nhi cần đi qua khi sinh đường âm đạo.

Cần phân biệt giữa nhau bám thấp và nhau tiền đạo. Theo NHS, nhau bám thấp là khi bờ bánh nhau nằm cách cổ tử cung dưới 2 cm, trong khi nhau tiền đạo được dùng khi bánh nhau che cổ tử cung.

Vị trí bánh nhau được đánh giá chủ yếu bằng siêu âm.

Nhau tiền đạo có thay đổi vị trí trong thai kỳ không?

Có thể.

Nếu bánh nhau được phát hiện nằm thấp ở giai đoạn giữa thai kỳ, điều này không đồng nghĩa chắc chắn bánh nhau vẫn ở vị trí đó khi gần sinh.

Khi tử cung lớn dần, khoảng cách giữa bánh nhau và cổ tử cung có thể tăng lên. Theo NHS, phần lớn trường hợp bánh nhau nằm thấp được phát hiện ở lần siêu âm giữa thai kỳ sẽ không còn nằm thấp khi được kiểm tra lại sau đó.

Nếu bánh nhau nằm thấp đáng kể ở lần siêu âm khoảng tuần 20, thai phụ thường được hẹn siêu âm kiểm tra lại vào khoảng tuần 32 để đánh giá vị trí bánh nhau.

Vì vậy, mẹ bầu không nên quá lo lắng ngay khi nghe bác sĩ thông báo bánh nhau nằm thấp ở giai đoạn giữa thai kỳ. Điều quan trọng là tái khám và siêu âm đúng lịch.

Nguyên nhân nhau tiền đạo là gì?

Hiện nay, nguyên nhân chính xác của nhau tiền đạo vẫn chưa được xác định hoàn toàn.

Tuy nhiên, một số yếu tố được ghi nhận có liên quan đến khả năng xuất hiện nhau tiền đạo cao hơn.

Các yếu tố nguy cơ có thể bao gồm:

• Đã từng sinh con.
• Có tiền sử nhau tiền đạo trong thai kỳ trước.
• Đã từng sinh mổ.
• Từng phẫu thuật hoặc thực hiện thủ thuật trên tử cung.
• Mang song thai hoặc đa thai.
• Mang thai nhờ một số kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.
• Tuổi mẹ cao hơn.
• Hút thuốc.

Có một hoặc nhiều yếu tố trên không có nghĩa chắc chắn thai phụ sẽ bị nhau tiền đạo. Ngược lại, nhau tiền đạo cũng có thể xuất hiện ở người không có yếu tố nguy cơ rõ ràng.

Triệu chứng nhau tiền đạo mẹ bầu cần chú ý

1. Ra máu âm đạo màu đỏ tươi

Đây là một trong những triệu chứng nhau tiền đạo điển hình nhất.

Tình trạng thường xảy ra sau tuần thứ 20 và đặc biệt được lưu ý trong ba tháng cuối thai kỳ.

Máu thường:

• Có màu đỏ tươi.
• Xuất hiện đột ngột.
• Có thể không kèm đau bụng.
• Có thể ngừng rồi xuất hiện trở lại.
• Lượng máu có thể từ ít đến nhiều.

Một điểm quan trọng là không được xem nhẹ tình trạng ra máu dù không đau.

Nếu có chảy máu âm đạo trong tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba, thai phụ nên liên hệ cơ sở y tế ngay để được đánh giá. Nếu chảy máu nhiều, cần được cấp cứu.

2. Chảy máu nhưng không đau bụng

Khác với một số nguyên nhân chảy máu khác trong thai kỳ, chảy máu do nhau tiền đạo thường được mô tả là không đau.

Do đó, quan niệm rằng “không đau thì không nguy hiểm” là không phù hợp trong trường hợp này.

Đặc biệt trong tháng cuối, tình trạng ra máu đỏ tươi không đau vẫn cần được kiểm tra ngay.

3. Có thể xuất hiện cơn co tử cung

Một số thai phụ có nhau tiền đạo vẫn có thể xuất hiện những cơn co tử cung và cảm giác đau đi kèm.

Mức độ biểu hiện ở mỗi người khác nhau nên không nên dựa vào việc “có đau hay không” để tự loại trừ nhau tiền đạo.

Nhau tiền đạo có nguy hiểm không?

Có thể nguy hiểm, đặc biệt nếu gây chảy máu nhiều vào cuối thai kỳ hoặc trong quá trình sinh.

Hai vấn đề chính cần quan tâm là tình trạng xuất huyết của người mẹ và nguy cơ em bé phải chào đời sớm.

Xuất huyết nhiều

Nhau tiền đạo có thể gây chảy máu âm đạo nghiêm trọng, xảy ra:

• Trong thai kỳ.
• Khi chuyển dạ.
• Trong quá trình sinh.
• Sau khi sinh.

Trong một số trường hợp, tình trạng mất máu có thể nghiêm trọng và cần điều trị khẩn cấp.

Sinh non

Nếu chảy máu nghiêm trọng hoặc sức khỏe của mẹ và thai nhi bị ảnh hưởng, bác sĩ có thể phải cân nhắc cho em bé chào đời sớm.

Do đó, nhau tiền đạo có liên quan đến tăng nguy cơ sinh non.

Nguy cơ nhau cài răng lược

Nhau tiền đạo cũng liên quan đến nguy cơ cao hơn của phổ nhau cài răng lược, đặc biệt ở những người từng phẫu thuật tử cung hoặc từng sinh mổ.

Đây là tình trạng bánh nhau bám bất thường vào thành tử cung và có thể làm tăng nguy cơ chảy máu nghiêm trọng trong quá trình sinh.

Vì vậy, bác sĩ có thể cần đánh giá kỹ hơn vị trí và đặc điểm bánh nhau nếu thai phụ đồng thời có nhau tiền đạo và tiền sử sinh mổ.

Nhau tiền đạo được chẩn đoán như thế nào?

Siêu âm là phương pháp quan trọng để xác định vị trí bánh nhau.

Nhau tiền đạo có thể được phát hiện:

• Trong siêu âm thai định kỳ.
• Khi thai phụ đi khám vì chảy máu âm đạo.
• Khi theo dõi lại bánh nhau được phát hiện nằm thấp trước đó.

Bác sĩ có thể sử dụng siêu âm qua thành bụng và trong một số trường hợp cần siêu âm qua ngả âm đạo để xác định chính xác hơn vị trí bánh nhau.

Việc siêu âm cần được thực hiện bởi nhân viên y tế theo đúng kỹ thuật.

Nhau tiền đạo tuần 20 có đáng lo không?

Không phải tất cả trường hợp bánh nhau nằm thấp ở tuần thứ 20 đều sẽ trở thành nhau tiền đạo khi sinh.

Khi tử cung tiếp tục phát triển, vị trí tương đối của bánh nhau thường dịch chuyển xa hơn khỏi cổ tử cung.

NHS cho biết khoảng 9 trong 10 trường hợp bánh nhau nằm thấp ở siêu âm giữa thai kỳ sẽ không còn nằm thấp khi kiểm tra lại sau đó.

Do đó, thai phụ thường được hẹn siêu âm lại sau một khoảng thời gian thay vì kết luận ngay về phương pháp sinh.

Nhau tiền đạo tuần 32 cần lưu ý gì?

Khoảng tuần 32 là một thời điểm quan trọng đối với những thai phụ trước đó được xác định có bánh nhau nằm thấp.

Siêu âm kiểm tra giúp bác sĩ đánh giá:

• Bánh nhau đã di chuyển xa cổ tử cung hay chưa.
• Khoảng cách giữa bờ bánh nhau và cổ tử cung.
• Bánh nhau có còn che cổ tử cung hay không.
• Tình trạng phát triển của thai.
• Kế hoạch theo dõi trong những tuần tiếp theo.

Nếu bánh nhau vẫn nằm thấp, bác sĩ có thể tiếp tục theo dõi và xây dựng kế hoạch sinh dựa trên tình trạng cụ thể.

Nhau tiền đạo có sinh thường được không?

Điều này phụ thuộc vào vị trí chính xác của bánh nhau vào cuối thai kỳ.

Nếu bánh nhau vẫn che cổ tử cung, thai nhi không thể đi qua đường sinh một cách an toàn. Khi đó, sinh mổ thường được khuyến nghị.

Nếu bánh nhau không còn che cổ tử cung và đã di chuyển đủ xa khỏi vị trí này, bác sĩ sẽ đánh giá khả năng sinh đường âm đạo dựa trên khoảng cách bánh nhau, tình trạng mẹ, thai nhi và các yếu tố sản khoa khác.

Vì vậy, việc từng được chẩn đoán bánh nhau nằm thấp ở giữa thai kỳ không đồng nghĩa chắc chắn phải sinh mổ.

Nhau tiền đạo có phải sinh mổ không?

Nếu nhau tiền đạo vẫn tồn tại và che cổ tử cung vào cuối thai kỳ, sinh mổ thường là lựa chọn an toàn hơn.

Ở thai phụ ổn định và không xảy ra xuất huyết nghiêm trọng, bác sĩ có thể lập kế hoạch sinh mổ trước khi chuyển dạ tự nhiên bắt đầu.

Mayo Clinic cho biết trong trường hợp nhau tiền đạo vẫn tồn tại nhưng tình trạng ổn định, sinh mổ thường được lên kế hoạch vào khoảng 36–37 tuần, tuy nhiên thời điểm thực tế cần được cá thể hóa dựa trên tình trạng mẹ, thai nhi và tiền sử chảy máu.

Nếu xuất hiện chảy máu nghiêm trọng, bác sĩ có thể phải cho em bé chào đời sớm hơn.

Những lưu ý quan trọng khi mang thai tháng cuối

Nếu đã được chẩn đoán nhau tiền đạo hoặc nhau bám thấp, những tuần cuối thai kỳ cần được theo dõi đặc biệt.

1. Không bỏ lịch khám thai

Mẹ bầu cần tái khám và siêu âm theo đúng lịch hẹn để bác sĩ theo dõi vị trí bánh nhau, tình trạng thai nhi và nguy cơ chảy máu.

Không nên bỏ khám chỉ vì trước đó chưa xuất hiện triệu chứng.

2. Theo dõi tình trạng ra máu âm đạo

Trong tháng cuối, hãy đặc biệt chú ý nếu xuất hiện:

• Máu đỏ tươi.
• Máu ra đột ngột.
• Chảy máu dù không đau.
• Chảy máu tái diễn.
• Lượng máu tăng lên.

Bất kỳ tình trạng chảy máu âm đạo nào trong giai đoạn cuối thai kỳ cũng cần được đánh giá y tế, không nên tự suy đoán rằng đó chỉ là dấu hiệu sắp sinh.

3. Tuân thủ giới hạn vận động do bác sĩ đưa ra

Mức độ hoạt động phù hợp không giống nhau ở tất cả thai phụ bị nhau tiền đạo.

Bác sĩ có thể đưa ra những hạn chế cụ thể tùy theo:

• Vị trí bánh nhau.
• Tiền sử chảy máu.
• Tuổi thai.
• Tình trạng cổ tử cung.
• Sức khỏe mẹ và thai nhi.

Không nên tự áp dụng chế độ nằm bất động kéo dài hoặc kiêng vận động hoàn toàn nếu chưa được bác sĩ chỉ định.

4. Trao đổi với bác sĩ về quan hệ tình dục

Ở một số trường hợp nhau tiền đạo, đặc biệt khi đã từng chảy máu, bác sĩ có thể khuyên tránh quan hệ tình dục hoặc những hoạt động có khả năng làm xuất hiện cơn co hoặc chảy máu.

Thai phụ nên tuân thủ hướng dẫn riêng của bác sĩ đang trực tiếp theo dõi thai kỳ.

5. Chuẩn bị kế hoạch đến bệnh viện

Nếu nhau tiền đạo vẫn tồn tại ở cuối thai kỳ, việc chủ động chuẩn bị có thể rất hữu ích.

Nên biết trước:

• Cơ sở y tế sẽ sinh.
• Phương tiện di chuyển.
• Người có thể hỗ trợ.
• Hồ sơ khám thai cần mang theo.
• Dấu hiệu nào cần đến bệnh viện ngay.

Mục tiêu là có thể tiếp cận chăm sóc y tế nhanh chóng nếu chảy máu xuất hiện.

Khi nào mẹ bầu cần đến bệnh viện ngay?

Đây là phần đặc biệt quan trọng đối với thai phụ bị nhau tiền đạo tháng cuối.

Cần liên hệ cơ sở y tế ngay khi xuất hiện chảy máu âm đạo trong nửa sau thai kỳ, kể cả khi lượng máu không nhiều hoặc không đau.

Nếu chảy máu nhiều hoặc xuất hiện các biểu hiện bất thường nghiêm trọng, cần được cấp cứu ngay.

Không nên:

• Chờ xem máu có tự ngừng hay không.
• Tự dùng thuốc cầm máu.
• Tự chẩn đoán nguyên nhân tại nhà.
• Trì hoãn việc đi khám chỉ vì không thấy đau bụng.

Câu hỏi thường gặp về nhau tiền đạo

Nhau tiền đạo có đau bụng không?

Triệu chứng điển hình là chảy máu âm đạo đỏ tươi, thường không đau. Tuy nhiên, một số thai phụ vẫn có thể xuất hiện cơn co và đau.

Nhau tiền đạo có tự hết không?

Nếu bánh nhau được phát hiện nằm thấp ở giai đoạn giữa thai kỳ, vị trí tương đối của bánh nhau có thể thay đổi khi tử cung phát triển.

Phần lớn nhau bám thấp được phát hiện ở siêu âm giữa thai kỳ sẽ không còn nằm thấp khi kiểm tra lại. Tuy nhiên, nếu bánh nhau vẫn che cổ tử cung vào cuối thai kỳ, tình trạng này cần được bác sĩ xây dựng kế hoạch sinh phù hợp.

Nhau tiền đạo có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Có thể.

Nguy cơ đáng chú ý là sinh non nếu người mẹ chảy máu nghiêm trọng và cần phải sinh sớm. Vì vậy, thai phụ bị nhau tiền đạo thường được theo dõi sát hơn.

Ra máu nhưng không đau có nguy hiểm không?

Có thể.

Đặc điểm thường gặp của nhau tiền đạo chính là chảy máu không đau, vì vậy việc không đau bụng không phải dấu hiệu cho thấy tình trạng an toàn.

Nếu xuất hiện chảy máu trong tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba, cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá.

Nhau bám thấp và nhau tiền đạo có giống nhau không?

Không hoàn toàn.

Theo cách phân loại của NHS, nhau bám thấp là khi bánh nhau nằm dưới và cách cổ tử cung dưới 2 cm, còn nhau tiền đạo là khi bánh nhau che cổ tử cung.

Vì vậy, kết quả siêu âm và khoảng cách từ bánh nhau đến cổ tử cung đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá phương pháp sinh.

Kết luận

Nhau tiền đạo: Nguyên nhân, triệu chứng và lưu ý khi mang thai tháng cuối là vấn đề mẹ bầu không nên chủ quan, đặc biệt khi bước vào những tuần cuối của thai kỳ.

Dấu hiệu đặc trưng cần ghi nhớ là ra máu âm đạo màu đỏ tươi, thường không đau. Chảy máu có thể xảy ra đột ngột, tái diễn và trong một số trường hợp có thể trở nên nghiêm trọng.

Nếu bánh nhau được phát hiện nằm thấp ở giữa thai kỳ, mẹ bầu cũng không nên quá lo lắng vì vị trí tương đối của bánh nhau có thể thay đổi khi tử cung phát triển. Tuy nhiên, cần siêu âm kiểm tra lại và tuân thủ lịch khám thai theo hướng dẫn của bác sĩ.

Khi nhau tiền đạo vẫn tồn tại vào cuối thai kỳ, bác sĩ sẽ dựa trên vị trí bánh nhau, tình trạng chảy máu, sức khỏe mẹ và thai nhi để xây dựng kế hoạch sinh an toàn.

Đặc biệt, nếu có bất kỳ tình trạng ra máu âm đạo nào trong những tháng cuối thai kỳ, thai phụ nên liên hệ cơ sở y tế ngay thay vì tự theo dõi tại nhà.

Lưu ý: Nội dung bài viết nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ chuyên khoa.