Nguy cơ ung thư nội mạc tử cung: Những yếu tố cần biết

Có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa chắc chắn mắc bệnh

Ung thư nội mạc tử cung có thể xuất hiện do nhiều yếu tố kết hợp. Một số yếu tố liên quan hormone và chuyển hóa, một số thuộc di truyền hoặc tuổi tác.

Hiểu nguy cơ giúp lựa chọn cách theo dõi và chăm sóc, nhưng không nên biến thành sự quy lỗi. Có người mắc bệnh dù không có yếu tố nguy cơ rõ ràng, và nhiều người có nguy cơ vẫn không phát bệnh.

Estrogen ảnh hưởng nội mạc thế nào?

Estrogen thúc đẩy nội mạc phát triển. Trong chu kỳ có phóng noãn, progesterone góp phần điều hòa quá trình này.

Khi nội mạc chịu tác động estrogen kéo dài mà thiếu sự đối trọng phù hợp của progesterone, nguy cơ tăng sản và một số ung thư nội mạc có thể tăng.

Cơ chế này giải thích một phần nguy cơ, nhưng không phải tất cả ung thư nội mạc đều xuất phát từ cùng một con đường nội tiết.

Rối loạn phóng noãn kéo dài

Người có kinh rất thưa hoặc không phóng noãn kéo dài có thể cần đánh giá việc bảo vệ nội mạc, tùy nguyên nhân.

Hội chứng buồng trứng đa nang là một hoàn cảnh có thể liên quan. Tuy nhiên, có PCOS không có nghĩa chắc chắn sẽ mắc ung thư.

Điều cần làm là quản lý chu kỳ, bệnh chuyển hóa và chảy máu bất thường theo hướng dẫn, không tự dùng hormone nhiều tháng.

Thừa cân và béo phì

Mô mỡ có liên quan đến chuyển hóa hormone; thừa cân, béo phì có thể làm tăng nguy cơ một số ung thư nội mạc. Tình trạng đề kháng insulin và bệnh chuyển hóa cũng có thể cùng tồn tại.

Điều chỉnh cân nặng theo hướng bền vững, vận động và chăm sóc dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, giảm cân không thay thế việc khám khi có triệu chứng.

Không nên trì hoãn lấy mẫu nội mạc chỉ để chờ giảm được cân.

Thuốc nội tiết và tamoxifen

Người còn tử cung sử dụng estrogen toàn thân cần được kê phác đồ phù hợp để bảo vệ nội mạc khi có chỉ định.

Tamoxifen dùng trong một số bệnh lý vú có thể làm tăng nguy cơ bất thường nội mạc ở một số nhóm người. Dù vậy, thuốc có lợi ích quan trọng và không nên tự ngừng.

Nếu có chảy máu bất thường trong khi dùng thuốc, cần thông báo để được đánh giá.

Hội chứng Lynch có liên quan gì?

Hội chứng Lynch là tình trạng di truyền làm tăng nguy cơ một số ung thư, gồm đại trực tràng và nội mạc tử cung.

Gia đình có nhiều người mắc ung thư liên quan, đặc biệt ở tuổi trẻ, là thông tin cần báo. Tuy nhiên, quyết định xét nghiệm không chỉ dựa vào tiền sử gia đình.

Xét nghiệm trên mô ung thư có thể gợi ý khiếm khuyết sửa chữa DNA và dẫn đến tư vấn di truyền. Kết quả bất thường trên mô không tự động khẳng định người bệnh có Lynch.

Có thể giảm nguy cơ bằng cách nào?

Những việc hữu ích gồm:

• Khám khi kinh thưa kéo dài hoặc chảy máu bất thường.

• Sử dụng hormone theo chỉ định.

• Duy trì vận động và quản lý bệnh chuyển hóa.

• Trao đổi về di truyền nếu bệnh sử gợi ý.

• Không bỏ qua máu âm đạo sau mãn kinh.

Một số biện pháp nội tiết hoặc phẫu thuật giảm nguy cơ có thể phù hợp ở nhóm được lựa chọn, nhưng cần cân nhắc lợi ích, tác hại và kế hoạch sinh con.

Có cần siêu âm thường xuyên vì có yếu tố nguy cơ?

Không phải cứ có một yếu tố là cần siêu âm liên tục. Lịch theo dõi phụ thuộc mức nguy cơ thực tế và hướng dẫn chuyên khoa.

Siêu âm không thay thế sinh thiết khi cần xác định tổn thương, và kiểm tra định kỳ không thay thế đánh giá triệu chứng mới.

Câu hỏi thường gặp

Người gầy có thể mắc bệnh không?

Có. Cân nặng chỉ là một yếu tố.

Dùng thuốc tránh thai có làm tăng nguy cơ như estrogen đơn thuần?

Không thể đánh đồng các loại thuốc nội tiết. Thành phần, cách dùng và bối cảnh điều trị khác nhau.

Có Lynch thì phải mổ ngay?

Không tự quyết định. Thời điểm và phạm vi phẫu thuật giảm nguy cơ cần tư vấn theo gene, tuổi và kế hoạch sinh sản.

Kết luận: Đánh giá nguy cơ ung thư nội mạc cần toàn bộ bệnh sử. Chăm sóc hormone, chuyển hóa và nhận diện chảy máu bất thường là những việc thiết thực.