Sa tử cung: Dấu hiệu, mức độ và phương pháp điều trị

Cảm giác có khối lồi ở âm đạo cần được kiểm tra

Cảm giác nặng bụng dưới hoặc có “vật gì tụt xuống” ở âm đạo thường khiến phụ nữ ngại vận động và lo lắng khi đi vệ sinh. Đây có thể là dấu hiệu sa cơ quan vùng chậu.

Sa tử cung là một dạng của tình trạng này, nhưng không phải mọi khối lồi âm đạo đều là tử cung. Khám giúp xác định cơ quan nào bị sa, mức độ ảnh hưởng và phương án điều trị phù hợp.

Sa cơ quan vùng chậu là gì?

Cơ sàn chậu, mô liên kết và dây chằng giúp nâng đỡ các cơ quan trong vùng chậu. Khi hệ nâng đỡ suy yếu, một hoặc nhiều cơ quan có thể hạ thấp và tạo khối lồi vào âm đạo.

Tình trạng có thể liên quan đến:

• Tử cung.

• Thành trước âm đạo, thường kèm bàng quang.

• Thành sau âm đạo, thường liên quan trực tràng.

• Đỉnh âm đạo ở người đã cắt tử cung.

Nhiều vị trí có thể bị sa cùng lúc. Vì vậy, chỉ gọi chung là “sa dạ con” đôi khi chưa phản ánh đầy đủ vấn đề.

Dấu hiệu sa tử cung và sa vùng chậu

Triệu chứng thường gặp gồm:

• Cảm giác nặng hoặc kéo ở vùng chậu.

• Nhìn thấy hoặc sờ thấy khối lồi ở cửa âm đạo.

• Khó chịu tăng khi đứng lâu, ho hoặc cuối ngày.

• Tiểu khó, cảm giác tiểu chưa hết hoặc són tiểu.

• Khó đại tiện, phải rặn nhiều.

• Khó chịu khi quan hệ.

Một số người có mức độ sa thấy rõ khi khám nhưng ít triệu chứng. Quyết định điều trị không chỉ dựa vào “độ sa” mà còn dựa vào ảnh hưởng thực tế.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ

Sinh đường âm đạo, tuổi tăng, thay đổi mô sau mãn kinh, thừa cân, ho kéo dài và táo bón có thể góp phần. Yếu tố di truyền và chất lượng mô nâng đỡ cũng có vai trò.

Sa cơ quan vùng chậu không phải bằng chứng người phụ nữ chăm sóc sau sinh không đúng. Việc quy lỗi có thể khiến người bệnh trì hoãn tìm hỗ trợ.

Khám và đánh giá gồm những gì?

Bác sĩ thường khám vùng chậu, có thể yêu cầu rặn hoặc ho để quan sát khối sa. Những vấn đề tiểu tiện, đại tiện, quan hệ và kế hoạch mang thai cần được trao đổi.

Một số người cần đo lượng nước tiểu còn lại sau đi tiểu hoặc kiểm tra bổ sung. Không phải mọi trường hợp đều cần chụp chiếu phức tạp.

Nếu không tiểu được, khối lồi đau nhiều, có loét hoặc chảy máu, cần khám sớm.

Điều trị sa tử cung có phải luôn cần mổ?

Theo dõi và điều chỉnh thói quen

Nếu ít triệu chứng, có thể theo dõi kết hợp điều trị táo bón, kiểm soát ho và điều chỉnh cân nặng khi cần. Cách nâng vật, thở và vận động nên được hướng dẫn theo tình trạng.

Tập cơ sàn chậu

Tập đúng có thể giúp giảm triệu chứng, nhất là ở một số trường hợp nhẹ. Hiệu quả phụ thuộc khả năng xác định cơ và duy trì luyện tập. Không nên kỳ vọng vài động tác sẽ đưa mọi khối sa trở lại hoàn toàn.

Vòng nâng âm đạo

Vòng nâng được đặt trong âm đạo để hỗ trợ cơ quan bị sa. Đây có thể là lựa chọn cho người muốn tránh hoặc trì hoãn mổ. Cần chọn kích thước phù hợp và theo dõi để hạn chế loét, tiết dịch hoặc khó chịu.

Phẫu thuật

Được cân nhắc khi triệu chứng ảnh hưởng nhiều hoặc các phương pháp khác không phù hợp. Có nhiều kỹ thuật; không phải mọi người sa tử cung đều phải cắt tử cung.

Kế hoạch sinh con, hoạt động tình dục, bệnh nền và nguy cơ tái phát là những yếu tố quan trọng khi lựa chọn.

Câu hỏi thường gặp

Sa tử cung có tự hết không?

Triệu chứng có thể thay đổi, nhưng sa rõ thường không tự biến mất hoàn toàn. Cần đánh giá để biết mức độ cần điều trị.

Có nên ngừng mọi vận động?

Không nhất thiết. Vận động phù hợp có lợi; nên điều chỉnh các hoạt động làm nặng triệu chứng thay vì tự bất động.

Đặt vòng nâng có phải biện pháp tránh thai không?

Không. Vòng nâng điều trị sa khác với dụng cụ tử cung dùng tránh thai.

Kết luận: Sa tử cung có nhiều lựa chọn điều trị. Người bệnh nên được đánh giá dựa trên triệu chứng và nhu cầu sống, thay vì mặc định cứ có khối lồi là phải phẫu thuật.