Tiểu không tự chủ ở phụ nữ: Nguyên nhân và điều trị

Són tiểu thường gặp nhưng không cần âm thầm chịu đựng

Rò vài giọt nước tiểu khi cười, ho hoặc chạy bộ có thể khiến phụ nữ phải dùng băng hằng ngày và hạn chế vận động. Người khác lại bị cơn buồn tiểu đột ngột, chưa kịp đến nhà vệ sinh đã rò tiểu.

Tiểu không tự chủ là triệu chứng có nhiều dạng. Xác định đúng dạng giúp chọn cách điều trị, bởi tập sàn chậu, luyện bàng quang, thuốc và phẫu thuật không có cùng vai trò trong mọi trường hợp.

Các dạng tiểu không tự chủ thường gặp

Són tiểu khi gắng sức

Nước tiểu rò khi ho, hắt hơi, cười, chạy hoặc nâng vật. Tình trạng này liên quan đến khả năng nâng đỡ niệu đạo và cơ chế đóng giữ nước tiểu, không phải do “căng thẳng tinh thần”.

Són tiểu gấp

Người bệnh buồn tiểu đột ngột, khó trì hoãn và có thể rò trước khi đến nhà vệ sinh. Đây có thể là một biểu hiện của bàng quang tăng hoạt.

Tiểu không tự chủ hỗn hợp

Có cả biểu hiện khi gắng sức và khi buồn tiểu gấp. Điều trị thường ưu tiên triệu chứng ảnh hưởng nhiều hơn.

Ngoài ra, rò tiểu có thể liên quan đến bí tiểu, bệnh thần kinh, hạn chế vận động hoặc bất thường khác cần kiểm tra.

Vì sao phụ nữ dễ gặp tình trạng này?

Mang thai, sinh con, thay đổi mô khi lớn tuổi, thừa cân, ho kéo dài hoặc táo bón có thể làm tăng áp lực lên hệ nâng đỡ vùng chậu.

Nhiễm trùng tiểu, một số thuốc và bệnh nền cũng có thể gây hoặc làm nặng triệu chứng. Sau sinh, són tiểu có thể cải thiện theo thời gian, nhưng kéo dài hoặc ảnh hưởng sinh hoạt vẫn cần được hỗ trợ.

Khi nào cần khám?

Nên khám khi són tiểu khiến phải thay đổi thói quen, hạn chế vận động, tránh quan hệ hoặc dùng băng thường xuyên.

Cần đi khám sớm nếu có:

• Tiểu buốt, sốt hoặc đau vùng hông lưng.

• Máu trong nước tiểu.

• Khó tiểu hoặc cảm giác bàng quang không hết.

• Rò tiểu liên tục, nhất là sau phẫu thuật hoặc sinh khó.

• Triệu chứng mới kèm yếu chân, tê vùng đáy chậu hoặc mất kiểm soát đại tiện.

Nhóm triệu chứng thần kinh xuất hiện đột ngột cần được đánh giá khẩn.

Bác sĩ đánh giá bằng cách nào?

Nhật ký đi tiểu trong vài ngày có thể ghi lượng nước uống, số lần tiểu, cơn tiểu gấp và tình huống rò tiểu. Đây là thông tin hữu ích, thường dễ thực hiện hơn việc cố nhớ lại toàn bộ triệu chứng.

Bác sĩ có thể xét nghiệm nước tiểu, khám vùng chậu và đo lượng nước tiểu tồn dư. Các thăm dò chuyên sâu được lựa chọn khi cần, không phải ai cũng phải làm ngay.

Cách kiểm soát tiểu không tự chủ

Điều chỉnh thói quen

Uống nước ở mức phù hợp, tránh nhịn uống quá mức. Nước tiểu quá cô đặc có thể gây khó chịu và việc thiếu nước còn làm táo bón nặng hơn.

Giảm caffeine nếu nhận thấy làm tăng tiểu gấp, điều trị táo bón và kiểm soát ho có thể hữu ích. Giảm cân ở người thừa cân cũng có thể giảm triệu chứng.

Tập cơ sàn chậu

Đặc biệt hữu ích với són tiểu khi gắng sức và một số trường hợp hỗn hợp. Nên được hướng dẫn để co đúng cơ và thư giãn đúng cách.

Không nên thường xuyên ngắt dòng tiểu để luyện tập vì có thể ảnh hưởng việc làm rỗng bàng quang.

Luyện bàng quang

Có thể phù hợp với tiểu gấp, giúp điều chỉnh thói quen đi tiểu theo kế hoạch và tăng dần khả năng trì hoãn dưới hướng dẫn.

Thuốc hoặc can thiệp

Một số thuốc được dùng cho bàng quang tăng hoạt. Với són tiểu khi gắng sức, bác sĩ có thể cân nhắc dụng cụ hỗ trợ hoặc phẫu thuật khi cần. Phương pháp phải phù hợp dạng bệnh và mục tiêu của người bệnh.

Câu hỏi thường gặp

Són tiểu có phải do thận yếu?

Không thể kết luận như vậy. Phần lớn cần đánh giá cơ chế giữ tiểu, bàng quang và sàn chậu.

Chỉ tập Kegel có đủ không?

Tùy nguyên nhân. Tập sai hoặc dùng cùng một bài cho mọi người có thể không hiệu quả.

Có phải lớn tuổi thì không chữa được?

Không. Tuổi không tự động loại bỏ khả năng điều trị.

Kết luận: Tiểu không tự chủ thường có thể cải thiện. Bước đầu là nói rõ triệu chứng và xác định đúng dạng són tiểu, thay vì chỉ dùng băng để đối phó.